In het 1e en 2e kwartaal van 2026 zijn verschillende wijzigingen in wet- en regelgeving gepubliceerd of voorbereid die van belang kunnen zijn voor coating- en oppervlaktebehandelingsbedrijven. Vooral de aangescherpte Europese waterkwaliteitsdoelen, wijzigingen onder de Omgevingswet en nieuwe eisen op het gebied van milieumanagement verdienen aandacht.

Strengere Europese eisen aan waterkwaliteit

Met Richtlijn (EU) 2026/805 worden de Europese regels voor oppervlakte- en grondwater aangescherpt. De richtlijn wijzigt onder meer de Kaderrichtlijn Water, de Grondwaterrichtlijn en de Oppervlaktewaterrichtlijn.

Voor de oppervlaktebehandelende industrie is dit een belangrijke ontwikkeling. Bedrijven gebruiken uiteenlopende metalen en chemische stoffen en hebben te maken met eisen aan afvalwaterlozingen. De nieuwe regels leggen meer nadruk op bronaanpak, de gezamenlijke effecten van stoffen en de verantwoordelijkheid van vervuilers.

Ook wordt de lijst met prioritaire stoffen uitgebreid. Zo komt er onder meer een somnorm voor 25 PFAS-verbindingen, waaronder trifluorazijnzuur (TFA). Dit kan op termijn gevolgen hebben voor lozingseisen, vergunningen, monitoring en de beschikbaarheid van bepaalde chemische producten. De Europese wijzigingen moeten nog worden verwerkt in nationale regelgeving. Het is daarom raadzaam ontwikkelingen rond afvalwater, PFAS en toegepaste hulpstoffen nauwlettend te volgen. Meer informatie staat in Richtlijn (EU) 2026/805.

Wijzigingen onder de Omgevingswet

Het ontwerp-Besluit Omgevingswet IenW Milieu 2027 bevat verschillende wijzigingen van het Besluit activiteiten leefomgeving. Het gaat onder meer om regels voor emissies van gasmotoren, stofbestrijding bij de op- en overslag van ijzerschroot en nieuwe afvalstoffencategorieën.

Voor oppervlaktebehandelingsbedrijven kan met name de aanpassing van afvalstoffencategorieën relevant zijn. Deze wijzigingen houden verband met het juridisch borgen van onderdelen van het Circulair Materialenplan. Bedrijven moeten mogelijk hun afvalstoffenadministratie, procedures of kwaliteitssystemen aanpassen. Het gaat vooralsnog om ontwerpregelgeving. De internetconsultatie is inmiddels gesloten. Bekijk de informatie over het Besluit Omgevingswet IenW Milieu 2027.

Het ontwerp-Verzamelbesluit Omgevingswet Water en Bodem 2027 kan daarnaast relevant zijn voor Seveso-bedrijven en bedrijven die bepaalde normen gebruiken voor het beoordelen van waterkwaliteit. Voor enkele vergunningswijzigingen bij Seveso-bedrijven wordt een eenvoudigere procedure voorgesteld. Ook deze consultatie is gesloten. Meer informatie is te vinden op de pagina over het Verzamelbesluit Omgevingswet Water en Bodem 2027.

Nieuwe ISO 14001:2026

De internationale norm voor milieumanagementsystemen is geactualiseerd. ISO 14001:2026 bevat verduidelijkingen en is afgestemd op andere ISO-managementsystemen.

Bedrijven die volgens ISO 14001 zijn gecertificeerd, doen er goed aan tijdig met hun certificerende instelling te bespreken wat de nieuwe norm betekent voor hun milieumanagementsysteem, risicoanalyse, documentatie en audits. De overgangsvoorwaarden en planning van certificerende instellingen zijn daarbij bepalend. Meer informatie is beschikbaar via ISO.

Extra aandacht voor producentenverantwoordelijkheid

De Inspectie Leefomgeving en Transport constateert dat veel bedrijven onvoldoende bekend zijn met de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). Deze verplicht producenten en importeurs van bepaalde productgroepen verantwoordelijkheid te nemen voor inzameling en verwerking aan het einde van de levensduur.

Een coating- of oppervlaktebehandelingsbedrijf valt niet automatisch onder een UPV-regeling. Dit kan wel het geval zijn wanneer het bedrijf bijvoorbeeld verpakkingen, batterijen, elektrische apparatuur of andere aangewezen producten als eerste op de Nederlandse markt brengt. ILT heeft aangekondigd ook in 2026 op de naleving te controleren. Bedrijven wordt daarom geadviseerd hun rol in de keten te beoordelen. Zie voor meer informatie de toelichting van ILT.

Minder bedrijven rechtstreeks onder CSRD en CSDDD

Het toepassingsgebied van de Europese regels voor duurzaamheidsrapportage en ketenzorgvuldigheid is beperkt. Hierdoor vallen minder ondernemingen rechtstreeks onder de CSRD en CSDDD.

Voor het merendeel van de oppervlaktebehandelingsbedrijven betekent dit waarschijnlijk dat zij niet zelfstandig rapportageplichtig zijn. Wel kunnen grote klanten informatie blijven opvragen over energiegebruik, emissies, gevaarlijke stoffen, arbeidsomstandigheden en verduurzaming. Ook zonder rechtstreekse wettelijke verplichting blijft het daarom belangrijk om relevante duurzaamheidsgegevens gestructureerd beschikbaar te hebben.

Waterstofproductie en PGS 40

PGS 40:2025 is toegevoegd als nieuwe verplichting. Deze richtlijn heeft betrekking op installaties voor de productie van waterstof door elektrolyse. Zij is alleen rechtstreeks relevant voor bedrijven die zelf waterstof produceren of concrete plannen hebben om een elektrolyse-installatie te plaatsen. Voor andere bedrijven is dit geen algemene verplichting.

Wat betekent dit voor bedrijven?

Vereniging ION adviseert bedrijven om in ieder geval na te gaan:

• Welke stoffen in procesbaden, coatings en hulpstoffen voorkomen en of daarbij PFAS of andere prioritaire stoffen betrokken zijn;
• Welke stoffen via directe of indirecte lozingen in het afvalwater terecht kunnen komen;
• Of wijzigingen in afvalstoffenregels en het Circulair Materialenplan gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering;
• Welke stappen nodig zijn voor de overgang naar ISO 14001:2026;
• Of het bedrijf voor bepaalde producten als producent of importeur onder een UPV-regeling valt;
• Welke duurzaamheidsinformatie door klanten in de keten wordt gevraagd.

De ontwikkelingen zijn afkomstig uit de kwartaalhighlights van het register van wet- en regelgeving van Makeonline. De precieze gevolgen kunnen per bedrijf, activiteit, vergunning en positie in de keten verschillen.